Żywe i zabite szczepionki przeciwko BVD — co je różni

Kontrola BVD ma na celu poprawę zdrowotności zwierząt, uzyskanie wzrostu zyskowności produkcji w sektorze hodowli bydła oraz eliminację samej choroby. Programy zwalczania BVD wymagają zastosowania skoordynowanego i systematycznego podejścia obejmującego określenie statusu stada, identyfikację i eliminację zwierząt trwale zakażonych oraz zabezpieczanie stada za pomocą szczepień i podejmowania działań z zakresu bioasekuracji. Zważywszy na wysoką prewalencję BVD, choroby powodującej ogromne straty finansowe, ochrona bydła przed BVD jest bez wątpienia wysoce wskazanym posunięciem. Szczepienie przeciwko BVD pozwala znacząco zmniejszyć ryzyko ronień i zakażenia płodów1. Na rynku dostępne są żywe zmodyfikowane szczepionki (MLV) oraz szczepionki zabite (KV).

Szczepionki żywe zmodyfikowane

Żywe zmodyfikowane szczepionki zawierają żywego wirusa, który został atenuowany, aby nie powodował choroby. Jako że MLV wywołują podobną odpowiedź immunologiczną jak naturalne zakażenie, zasadniczo zapewniają one szybszą, silniejszą i dłużej utrzymującą się odporność niż ta uzyskiwana przy stosowaniu szczepionek zabitych. Reakcja układu immunologicznego na podanie MLV obejmuje szerokie spektrum działań: zarówno mechanizmy humoralne (warunkowane przez przeciwciała), jak i, co ważniejsze z punktu widzenia ochrony immunologicznej zwierzęcia, odporność komórkową2. Szczepionki żywe zmodyfikowane są również praktyczne: niektóre szczepionki wymagają tylko jednokrotnego podania, zapewniając dość długo utrzymującą się ochronę immunologiczną. Niektóre konwencjonalne MLV poddawane są wielokrotnym pasażom na hodowlach komórkowych w celu stopniowej zmiany populacji wirusa prowadzącej do jego atenuacji (obniżenia zjadliwości). W USA pojawiają się doniesienia o rewersji do zjadliwości wirusów szczepionkowych w MLV skutkującej rodzeniem się TZ (trwale zakażonych) zwierząt po podaniu szczepionki cielnym krowom. Jednakże kilka nowoczesnych MLV nie jest poddawanych atenuacji w ten sposób, a efekt atenuacji uzyskuje się dzięki stosowaniu unikatowych, innowacyjnych metod. Obecnie najnowocześniejszą technologią produkcji szczepionek przeciwko BVD jest wykorzystanie techniki L2D (oznaczającej szczepionkę żywą podwójnie delecyjną): elementy genomu odpowiedzialne za zjadliwość wirusa są usuwane za pośrednictwem celowanych delecji w genomie szczepów wirusa BVD. W Europie bezpieczeństwo stosowania i skuteczność działania nowoczesnych szczepionek żywych podlega rygorystycznym procedurom oceny przez Europejską Agencję Leków jeszcze przed przyznaniem pozwolenia na dopuszczenie do obrotu.

Szczepionki zabite

Szczepionki inaktywowane (zabite) zawierają wirusa poddanego inaktywacji, zazwyczaj w drodze chemicznej. Jedną z zalet stosowania szczepionek zabitych w porównaniu ze stosowaniem żywych preparatów jest ich potencjalnie większe bezpieczeństwo. Podanie szczepionki inaktywowanej nie prowadzi jednak do namnażania się wirusa w organizmie zwierzęcia i tym samym odpowiedź immunologiczna nie ma tak pełnego spektrum jak ta wywoływana przez szczepionkę żywą (w szczególności dotyczy to mechanizmów warunkowanych przez limfocyty T atakujące komórki zakażone wirusem)3. Co więcej, odporność, a zwłaszcza ochrona płodu, utrzymuje się zwykle krócej. W niedawnym badaniu wykazano, ze stosowanie MLV skuteczniej niż podanie szczepionki inaktywowanej obniżało ryzyko ronień u zwierząt zaszczepionych1. W przypadku szczepionek inaktywowanych konieczny jest zwykle dodatek adiuwantu, który wzmacnia odpowiedź immunologiczną zwierzęcia. Stosowanie adiuwantów wiązane jest z działaniami niepożądanymi występującymi przy immunizacji określonymi szczepionkami zabitymi3.

 

Referencje

1. Newcomer i wsp. Efficacy of bovine viral diarrhea virus vaccination to prevent reproductive disease: A meta-analysis. Theriogenology 83 (2015) 360–365.
2. Endsley i wsp. Maternal antibody blocks humoral but not T cell responses to BVDV. Biologicals 2003 (31):123–125.
3. Bastian i wsp. Bovine Neonatal Pancytopenia: Is this alloimmune syndrome caused by vaccine-induced alloreactive antibodies? Vaccine 2011 (29):5267–5275.

Nieodpowiednie stosowanie szczepionek prowadzi do braku efektywności szczepień

Całkowite przestrzeganie programów szczepień jest nadrzędne w kontroli zachorowań. Sytuacja, w której hodowcy i lekarze weterynarii często nie przestrzegają procedury szczepień może wyjaśniać dlaczego szczepienia nie zredukowały występowania wirusa w ostatnich 40 latach. Wyniki jednej z większych ankiet w Pensylwanii wykazały, że tylko 27% ze szczepionek przeciwko BVDV zostało użytych w prawidłowy sposób. Inne badanie, obejmujące 71 ferm w 4 hrabstwach Wielkiej Brytanii, wykazało, że tylko 24% z nich ukończyło podstawowy program szczepień w zalecanym czasie. Wpłynęłoby to na efektywność każdej szczepionki.

Referencje

Lindberg A, Brownlie J, Gunn GJ, et al. The control of bovine viral diarrhoea virus in Europe: today and in the future. Rev Sci Tech. 2006;25(3):961-79.
Meadows D. A Study to Investigate the Use and Application of BVDV Vaccine in UK Cattle. Cattle Practice. 2010; 18(3): 202-15.